Paradigma , bir konuya yaklaşım şeklini belirleyen bakış açısıdır Paradigma kayması ise, belirli bir konuda zihinlerdeki algıların kökten değişmesi anlamına gelir
Paradigma kayması, genellikle bilimsel, kültürel veya toplumsal düşünce sistemlerinde, eski inançların veya kabullerin yerini yeni bir anlayışın alması şeklinde ortaya çıkar Bu durum, bilimsel keşifler, teknolojik ilerlemeler veya kültürel değişimler gibi faktörlerle tetiklenebilir
Paradigma kavramı, özellikle bilim felsefesi alanında Thomas Kuhn tarafından ortaya atılmıştır Kuhn'a göre, bilimsel gelişmeler ve keşifler zamanla mevcut paradigmanın sınırlarını zorlayabilir ve bazı durumlarda paradigma ile çelişen sonuçlar ortaya çıkabilir Bu durumda, yeni bir paradigmaya geçiş mümkün hale gelir
Paradigma ve kuram kavramları benzer ancak farklı anlamlar taşır: - Paradigma, bilimsel bir topluluğun dünyaya bakışını belirleyen, fenomenleri açıklama imkanı veren model veya düşünsel çerçevedir. - Kuram ise, çeşitli olguları açıklayan, gelecek olayları kestirme olanağı sağlayan ilkeler bütünüdür. Dolayısıyla, paradigma daha geniş bir kavram olup, içinde birden fazla kuramı barındırabilir.
Paradigma değişimi, herhangi bir alanda yerleşik tüm kurallar ve uygulamaların, içinde bulunulan çağa uygun kavrayış, bakış açıları ve anlayışlarla kökten bir değişime uğraması durumudur. Bazı örnekler: Swiss firması: Dijital saati dünyaya tanıtan Swiss, yeni paradigmayı kavrayamadığı için pazar payını Japon elektronik saat firmalarına kaptırdı. IBM: Donanım ve yazılım alanında eski paradigmasında takıldığı için bilgisayar geliştiricisi diğer firmalar, örneğin Dell ve Microsoft, onu geride bıraktı. Newton fiziği: Zamanla yerini Kuantum Fiziği paradigmasına bıraktı. Pozitivist paradigma: Daha sonra yorumlayıcı paradigma ve eleştirel paradigma ortaya çıktı. Kopernik devrimi: Dünyanın evrenin merkezi olduğu fikrinden, Güneş merkezli evren modeline geçiş. Darwin'in evrim teorisi: Canlıların sabit türler olarak yaratıldığı inancının yerini, evrimsel süreçlerle değişen türler fikri aldı. Görelilik teorisi: Newton’un mutlak zaman ve mekân anlayışından, Einstein’ın izafiyet teorisine geçiş.
Paradigma, bir bakış açısını, bir dünya görüşünü veya bir inanç sistemini ifade eder. Paradigmanın diğer anlamları: Örnek, değerler dizisi. Model ya da kuramsal çerçeve. Göstermek, anlaşılır kılmak, örnek teşkil etmek, sınırları belli olan ön bulgu ve genel. Paradigma kavramı, özellikle bilimsel çalışmalarda ve felsefede yaygın olarak kullanılır. Paradigma kavramını kullanan düşünür Thomas Samuel Kuhn'dur.
Kamu yönetiminde bazı güncel paradigma arayışları: Yönetilebilirlik (Governance) Paradigması: Karmaşık etkileşimleri ve çok yönlü etkileri dikkate alır. Yeni Kamu Yönetimi (YKY): Ekonomiklik, verimlilik, etkinlik ve şeffaflık gibi ilkelere dayanır. Yeni Kamu Hizmeti: Vatandaş odaklılığı, hesap verebilirliği ve kamu yararını ön plana çıkarır. Yeni Kamu Yönetişimi: Vatandaşı merkeze alır ve çok aktörlü, ağ tipi bir yönetim anlayışını benimser. Ayrıca, dijitalleşme ile birlikte dijital çağ yönetişimi gibi yaklaşımlar da gündeme gelmektedir.
Sürdürülebilir üretim, üretim/işlemler yönetimi alanında yaşanan paradigmal değişimler kapsamında, çevresel atıkların akışını belirlemek, ölçmek, değerlendirmek ve yönetmek için ürün ve süreç tasarımını üretim, planlama ve kontrol ile entegre eden bir sistemdir. Sürdürülebilir üretimin bazı özellikleri: Çevreye zarar vermeyen süreçler. Ekonomik verimlilik. Çalışan ve tüketici sağlığı. Kaynakların verimli kullanımı. Atıkların azaltılması.
Fikret Başkaya'nın "Paradigmanın İflası: Resmi İdeolojinin Eleştirisine Giriş" adlı kitabı, Türkiye'deki resmî ideolojiye yönelik kapsamlı bir eleştiri sunar. Kitapta ele alınan bazı konular şunlardır: Milli Mücadele: Yazar, milli mücadelenin anti-emperyalist bir karakter taşımadığını, Kürt toplumu açısından emperyalist bir savaş olduğunu savunur. Lider Kültü: Lider kültünün ardında bir burjuva sınıfı yaratma çabası olduğunu iddia eder. Devlet Eliyle Modernleşme: Devlet eliyle modernleşmenin çok daha önce başlatıldığını ifade eder. Sınıfsız, İmtiyazsız Kitle İddiası: Sınıfsız, imtiyazsız bir kitle iddiasının ardındaki gerçeği sorgular. Yeni Sömürgecilik: Yeni sömürgecilik kavramını tartışır. Kitap, 1991 yılında ilk baskısını yapmış ve o günden beri ilgi görmeye devam etmiştir.
Felsefede paradigma değişimi, bir alanda yaygın olarak kabul gören bir paradigmanın (dünya görüşü, bakış açısı) yerini yeni bir paradigmaya bırakması durumudur. Bu kavram, Amerikalı filozof Thomas Kuhn tarafından ortaya atılmıştır. Bazı örnekler: Aristoteles'in fiziğinin, Galileo ve Newton'un fiziğiyle değiştirilmesi. Newton fiziğinin, Einstein fiziğiyle değiştirilmesi. Pozitivist paradigmanın, postmodern paradigma ile değiştirilmesi.
Eğitim
Paraleller arası zaman farkı kaçtır?
Polinomial çıkmış sorular nereden bakılır?
Pedagog seçerken nelere dikkat edilmeli?
Pegasus yayınları güvenilir mi?
Ondalık gösterimde sayı doğrusu hangi yönde artar?
Osmanlıda kadı nasıl seçilir?
Online üniversite okumak mantıklı mı?
PMYO üniversite yerine geçer mi?
Paradigma ve paradigma kayması nedir?
Olgun alyuvar hangi hayvanlarda bulunur?
Planck birimleri nelerdir?
Okyanusun bölümleri nelerdir?
Osmanlı'nın Balkanlardan çekilmesine neden olan antlaşma?
Parabol nasıl çalışılır?
Osmanlı 1516'da hangi Arap ülkesini aldı?
Polinoma ait temel kavramlar nelerdir?
Orta Çag kaça ayrılır?
Okullarda 2 dönem ilk ders saati kaç?
Parazitlerin özellikleri nelerdir?
Ortalama 50 altı olursa belge alınır mı?
Pomza ve lav taşı aynı mı?
Osmanlı ve Avusturya neden savaştı?
Pipet çeşitleri ve kullanım alanları nelerdir?
Polimerlerde camsı geçiş neden olur?
Ortaokul kız öğrencileri kaç saat ders görür?
Okullar kaç ay açık kaç ay kapalı?
Palaska ve fişeklik nedir?
Peyzaj mimarı ve peyzaj tasarımcısı arasındaki fark nedir?
Palme yayınları kimya iyi mi?
Parabolün tepe noktası ve 3 noktası verilirse ne yapılır?
Pedagoglar kaç yıl okur?
Omurilik sinir sistemine ait midir?
Okula gitmedim sınavlara girmedim ne yapmalıyım?
Ozonun incelmesine neden olan gazlar?
Peristalsis sırasında ATP kullanılır mı?
Okullarda hangi zil sistemi kullanılır?
Oğlak dönencesi ne zaman?
Osmanlı İmparatorluğu'nun en büyük yüzölçümü ne zaman oldu?
Organik örgüt yapısı nedir?
Organik ve inorganik tortullar arasındaki fark nedir?