Runik yazı sistemi , İlk Çağ'da Orta Asya toplumları, Türkler, Etrüskler, Macarlar ve Kuzey Avrupa'da (İsveç, Norveç, Finlandiya, Almanya vb.) yaşayanlar tarafından kullanılmış bir yazı sistemidir
Bu yazı sisteminin Kuzey Avrupa'daki alfabesine runik alfabe veya Futhark adı verilir Futhark, alfabedeki ilk altı harfin kullanılmasıyla oluşturulmuş yapay bir ad olup, İskandinav mitolojisindeki göksel yaşam kavramını ifade eder
Runik adı, bu alfabeyi kullanan Eski Cermen dili halklarının (Vikingler, Angıllar vb.) Runlar (runes) adıyla anılmış olmasından gelmektedir
Runik yazı genellikle törensel, anıtsal ve dekoratif amaçlarla kullanılmıştır Taşlara, ağaçlara veya metallere oyulmuş olan bu yazılar, önemli olayları veya kişileri anmak için kullanılmıştır
Runik yazı sistemi, farklı dönemlerde ve bölgelerde değişiklik göstermiştir: İskandinav runik alfabesi (Futhark), eski dönemde 24 harften oluşurken, Ortaçağ'da 16 harfe düşmüştür. Göktürk alfabesi, runik alfabenin bir formu olup 38 harften oluşur. Etrüsk runik alfabesi, 22 harf içerir. Macar runik yazısı, 16 harfe indirgenmiş Futhark alfabesidir.
Göktürkçe, Orhun alfabesi olarak da bilinen runik yazı sistemine aittir.
Köktürklere ait runik harflerle yazılmış bazı yazıtlar şunlardır: Orhun Yazıtları: Tonyukuk Yazıtı. Kül Tigin Yazıtı. Bilge Kağan Yazıtı. Diğer yazıtlar: Yenisey Yazıtları. Hoytu-Tamir Yazıtları. Talas Yazıtları. Irk Bitig.
Türk runik alfabesinin bulunduğu bazı yerler: Doğu Türkistan: Burada, IX. yüzyılın başına ait olan "Irk Bitig" adlı fal kitabı runik yazıyla yazılmıştır. Güney Sibirya ve Moğolistan: Bu bölgelerde birçok runik yazıt bulunmaktadır. Çin Türkistanı: Loulan bölgesinde, 4. yüzyıla ait olduğu düşünülen ve İran kökenli olmayan runik harflere sahip belgeler bulunmuştur. Avrupa: İsveç, Norveç, Danimarka gibi ülkelerde, MS 2. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar tarihlenen binlerce runik yazıt mevcuttur. Türk runik alfabesinin en eski örneği, 8. yüzyılın ikinci on yılında yazıldığı bilinen Toŋukuk anıtında bulunmuştur.
Göktürk alfabesi ve runik yazı sistemi aynı şeyi ifade eder. Göktürk alfabesi, runik bir yazı sistemi olarak da adlandırılır.
Runik semboller, her biri farklı bir anlam taşıyan ve genellikle dik çizgilerden oluşan karakterlerdir. Bazı runik sembollerin anlamları: Fehu: Şans, zenginlik, bolluk. Uruz: Güç, sağlık, dayanıklılık, cesaret. Ansuz: Bilgelik, iletişim, ilham. Raido: Yolculuk, değişim, ilerleme. Kenaz: Işık, yaratıcılık, aydınlanma. Wunjo: Mutluluk, refah, uyum. Algiz: Koruma, savunma. Sowilo: Güneş, zafer, enerji. Tiwaz: Adalet, liderlik, savaş. Mannaz: İnsanlık, sosyal bağlar. Runik semboller, yazı yazmanın yanı sıra kehanet ve büyü için de kullanılmıştır.
Harflerin sembollerle gösterildiği yazı sistemleri, yazı sistemlerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir: Alfabe: Konuşmadaki her bir ünlü ve ünsüz sesbirimin doğrudan karşılığı olarak yazıda da bir veya birkaç sembol bulunur. Hece yazısı: Her bir simge konuşmadaki bir heceye karşılık gelir. Abugida: Her bir ünsüz için temel birer harf bulunur, ünlü sesler ise bu harfler üzerinde yapılan değişikliklerle gösterilir. Ünsüz alfabesi: Yalnızca ünsüz sesler için semboller bulunur. Logografik yazı sistemi: Sembollerle konuşmadaki sesler arasında düzenli bir ilişki bulunmaz, her sembol bir veya birkaç biçimbirimi ifade eder.
Kültür ve Sanat
Runik yazı sistemi nedir?
Pınara gel ki görem hangi yöreye ait?
Pinhani'nin Ankara'da kaç konseri var?
Sabahçı kahvesi Ferdi Tayfur kime yazdı?
Salon için büyük tablo mu küçük tablo mu?
Polini hangi ülkenin malı?
Reşad Ekrem Koçu'nun İstanbul Hikayeleri kaç cilt?
Sakarya Şiiri'nde Sakarya neyi temsil ediyor?
Portre ve insan figürü arasındaki fark nedir?
Rusya'da sohbet kültürü nasıl?
Polonyalılara neden Leh denir?
Saka ve sanri serisi ne zaman bitecek?
Sakarya savaşı neden önemli?
Rubailer ve Hayyam Rubailerini Türkçe Söyleyiş kimin eseri?
Reşit galip hangi akıma mensuptur?
Rampapa rampapam ne anlatıyor?
Sabahattin Ali kaç tane hikaye yazmıştır?
Rafadan tayfada Döndü kim?
Piyano öğrenmek için hangi notalar?
Sakuraso'nun sonunda ne oluyor?
Romanya bayrağında neden sarı var?
Romantizm nedir kısaca özet?
Sakarya Savaşı'nda kimler savaştı?
Sago Kaf Kef hangi albümde?
Ronaldo Georgina Rodriguez'den önce kiminle birlikteydi?
Piraye neden Nazım Hikmet'in aşkı?
Rodos Savaşı'nı kim kazandı?
Rusya hangi bayrağı kullanıyor?
Rakun neyi temsil eder?
Poetik bir üslup ne demek?
Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi kim?
Poetry ve poem aynı mı?
Ronaldo Nazário'nun kaç çocuğu var?
Renk tonları nelerdir?
Rap müziğin amacı nedir?
Remiks ve mix aynı şey mi?
Restorasyon için hangi mimarlık?
Punk ne anlama gelir?
Restorasyon ve konservasyon teknikeri nerelerde çalışabilir?
Sagopa Kajmer Galiba hangi albümde?