Parotis ve submandibular tükürük bezlerinin günlük tükürük üretim miktarları şu şekildedir:
Parotis bezi :
Submandibular bezi :
Sağlıklı bir insanda günlük ortalama tükürük üretimi yaklaşık 1500 cc civarındadır Bu miktarın yaklaşık %90’ı büyük tükürük bezleri tarafından salgılanır
Tükürük üretimi, ilaçlar, bazı hastalıklar ve baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi gibi faktörlerden etkilenebilir
Submandibular bez, diğer adıyla çene altı tükürük bezi, tükürük üreterek sindirim sistemine yardımcı olur. Tükürük, ağız, boğaz ve sinüs gibi bölgelere bezin kanalı aracılığıyla gönderilir. Submandibular bezin diğer işlevleri: Ağız içini sürekli nemli tutarak besinlerin kayganlaşmasını ve bazı moleküllerin çözülerek tat alma organlarına ulaşmasını sağlar. Asidi nötralize eder. Besinlerin mideye geçişine yardımcı olur. Dişleri ve ağız içini sürekli temizleyerek sağlıklarını korur.
Tükürük bezlerinin şişmesi, altta yatan nedene bağlı olarak çeşitli belirtilerle birlikte görülebilir: Ağrı ve rahatsızlık: Özellikle enfeksiyon veya tıkanıklık durumunda ağrı ve hassasiyet oluşabilir. Ağız kuruluğu: Tükürük üretiminin azalması, ağızda kuruluk hissine yol açabilir. Yutma ve konuşma güçlüğü: Şişlik, yutma ve konuşma zorluklarına neden olabilir. Kötü tat veya ağız kokusu: Tükürük akışının azalması, bakteri birikimine ve kötü tat veya kokuya yol açabilir. Ateş ve halsizlik: Bakteriyel veya viral enfeksiyonlarda ateş ve genel vücut kırgınlığı görülebilir. Yüzde şişlik ve kızarıklık: Kulak önünde, çenenin altında veya ağız tabanında şişlik ve kızarıklık oluşabilir. Şişlik uzun süreli veya tekrarlayıcı ise, bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulması önerilir.
Tükürük salgıları önemlidir çünkü birçok kritik işlevi yerine getirir: 1. Sindirim: Tükürük, içerdiği enzimler (amilaz ve lipaz) sayesinde sindirimin ilk adımını atar ve yiyeceklerin mideye ulaşmadan önce kısmen sindirilmesini sağlar. 2. Ağız Sağlığı: Tükürük, ağız içinde tampon görevi görerek asitleri nötralize eder ve diş minesini korur. 3. Yara İyileşmesi: Tükürük, büyüme faktörleri ve proteinler içerir, bu da ağız içindeki yaraların daha hızlı iyileşmesine yardımcı olur. 4. Tat ve Konuşma: Tükürük, dil üzerindeki tat tomurcuklarını nemli tutarak tat alma duyusunu geliştirir ve konuşurken ağız içindeki sürtünmeyi azaltır. 5. Bağışıklık: Tükürük, içerdiği bağışıklık bileşenleri (IgA) ile ağız yoluyla vücuda giren mikroplara karşı ilk savunma hattını oluşturur.
Parotis bezi, üç büyük tükürük bezi arasında en büyüğüdür. Diğer büyük tükürük bezleri: Submandibular bez: Parotis bezinden daha küçüktür. Sublingual bez: Birçok küçük bezden oluşur.
Ağız içinde üç büyük çift tükürük bezi ve bine yakın küçük tükürük bezi bulunur. Büyük tükürük bezleri: Parotis bezi: Kulak önünde yer alır. Submandibuler (çene altı) bezi: Çene kemiğinde alt dişler boyunca uzanır. Sublingual (dil altı) bezi: Dilin altında bulunur. Küçük tükürük bezleri: Ağız boşluğu, burun, sinüsler, yutak, gırtlak, nefes borusu ve bronş mukozasında yer alır.
Tükürük eksikliğinin (kserostomi) yol açabileceği bazı durumlar şunlardır: Ağız kuruluğu. Diş çürüklerinde artış. Ağız kokusu. Tat alma duyusunda azalma. Yutma güçlüğü ve konuşma zorlukları. Sindirim problemleri. Tükürük eksikliği, ayrıca enfeksiyon ve çiğneme güçlüğü gibi sorunlara da yol açabilir. Tükürük üretiminde azalma gibi belirtiler yaşanıyorsa, bir uzmana danışılması önerilir.
Tükürük bezi hastalıkları genellikle tehlikeli sayılmaz ve çoğu durumda kendiliğinden iyileşme eğilimindedir. Tehlikeli olabilecek durumlar: Enfeksiyonlar veya tümörler: Bakteriyel veya viral enfeksiyonlar, tükürük bezlerinde ani şişlik, ağrı ve iltihaplanmaya yol açabilir. Tükürük bezi taşları: Taşlar, tıkanıklıklara ve ağrılı şişmelere neden olabilir. Otoimmün hastalıklar: Sjögren sendromu gibi hastalıklar, bağışıklık sisteminin tükürük bezlerine saldırarak tükürük üretimini azaltmasına neden olabilir. Belirtiler gözlemlendiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurmak büyük önem taşır.
Sağlık
Plastik eldiven sağlıklı mı?
Pet çekimi neden istenir?
Papiller tiroid kanserinde lenfovasküler invazyon nedir?
Pediatri baş çevresi kaça kadar ölçülür?
Perikardit röntgende nasıl anlaşılır?
Portakal kurusunda hangi vitaminler var?
Pharmaton ne işe yarar?
Patologlar hangi hastalıklara bakar?
Ovülasyon nedir?
Plavix ve klopidogreli aynı mı?
Otomatik refraksiyon cihazı nedir?
Pembe vajinal akıntı hamilelik belirtisi olabilir mi?
Parkinson hastalığı için hangi rapor alınır?
Patanol damla ne işe yarar?
Patates neden sağlıksız?
Periferik direnç nedir?
Peritonitin belirtileri nelerdir?
PMS ve regl aynı şey mi?
Pipo içmek sağlıklı mı?
Palpasyonu nasıl yapılır?
Prezervatife kimler kullanamaz?
Parliament sigara en ağır mı?
Parasternal bölge neresi?
Pelvik ultrasonda neden suprapubik yapılır?
Prediyabetes tedavi edilmezse ne olur?
Ortodontik emzik ne işe yarar?
Post uygulaması fiber mi metal mi?
Ortopedi nedir ve hangi hastalıklara bakar?
Pnömoninin en tehlikeli türü nedir?
Proctolog ve Procto Glyvenol aynı mı?
Pals tekniği nedir?
Pharmaton Men's Energy ile Essential Men arasındaki fark nedir?
Ovülasyon ve hamilelik belirtileri aynı mı?
Proksimal lezyon ne demek kalp?
Peynir tüketimi hangi hastalıklara yol açar?
Pelvik kemiği neresidir?
Ortalama yaşam süresi neden düştü?
Ortopedik botun farkı nedir?
Osteoartrit ve osteoporoz aynı şey mi?
Ovulasyona kaç gün kala test yapılmalı?