Paradigma kelimesi, köken olarak Yunanca "paradeigma" kelimesinden türemiştir ve "örnek", "model" anlamına gelir
Terim, bilim felsefesinde önemli bir yer edinmeden önce, dilbilgisinde kelimelerin dizilerdeki anlamı ve teknik kullanımı ifade etmek için kullanılmıştır
Paradigmanın modern anlamda kullanımı, bilim felsefecisi Thomas Samuel Kuhn 'un çalışmalarıyla popülerlik kazanmıştır Kuhn, paradigmayı bir bilim çevresine belirli bir süre için model sağlayan, evrensel olarak kabul edilen bilimsel başarılar olarak tanımlamıştır
Paradigma ve kuram kavramları benzer ancak farklı anlamlar taşır: - Paradigma, bilimsel bir topluluğun dünyaya bakışını belirleyen, fenomenleri açıklama imkanı veren model veya düşünsel çerçevedir. - Kuram ise, çeşitli olguları açıklayan, gelecek olayları kestirme olanağı sağlayan ilkeler bütünüdür. Dolayısıyla, paradigma daha geniş bir kavram olup, içinde birden fazla kuramı barındırabilir.
Paradigma, bir konuya yaklaşım şeklini belirleyen bakış açısıdır. Paradigma kayması, genellikle bilimsel, kültürel veya toplumsal düşünce sistemlerinde, eski inançların veya kabullerin yerini yeni bir anlayışın alması şeklinde ortaya çıkar. Paradigma kavramı, özellikle bilim felsefesi alanında Thomas Kuhn tarafından ortaya atılmıştır.
Paradigma değişimi, herhangi bir alanda yerleşik tüm kurallar ve uygulamaların, içinde bulunulan çağa uygun kavrayış, bakış açıları ve anlayışlarla kökten bir değişime uğraması durumudur. Bazı örnekler: Swiss firması: Dijital saati dünyaya tanıtan Swiss, yeni paradigmayı kavrayamadığı için pazar payını Japon elektronik saat firmalarına kaptırdı. IBM: Donanım ve yazılım alanında eski paradigmasında takıldığı için bilgisayar geliştiricisi diğer firmalar, örneğin Dell ve Microsoft, onu geride bıraktı. Newton fiziği: Zamanla yerini Kuantum Fiziği paradigmasına bıraktı. Pozitivist paradigma: Daha sonra yorumlayıcı paradigma ve eleştirel paradigma ortaya çıktı. Kopernik devrimi: Dünyanın evrenin merkezi olduğu fikrinden, Güneş merkezli evren modeline geçiş. Darwin'in evrim teorisi: Canlıların sabit türler olarak yaratıldığı inancının yerini, evrimsel süreçlerle değişen türler fikri aldı. Görelilik teorisi: Newton’un mutlak zaman ve mekân anlayışından, Einstein’ın izafiyet teorisine geçiş.
Paradigma, bir bakış açısını, bir dünya görüşünü veya bir inanç sistemini ifade eder. Paradigmanın diğer anlamları: Örnek, değerler dizisi. Model ya da kuramsal çerçeve. Göstermek, anlaşılır kılmak, örnek teşkil etmek, sınırları belli olan ön bulgu ve genel. Paradigma kavramı, özellikle bilimsel çalışmalarda ve felsefede yaygın olarak kullanılır. Paradigma kavramını kullanan düşünür Thomas Samuel Kuhn'dur.
Paradigmatik bakış açısı, bir kişinin veya topluluğun, belirli bir disiplini veya konuyu anlamak ve yorumlamak için benimsediği temel çerçeveyi ifade eder. Bu bakış açısı şunları içerebilir: Temel inançlar. Kabul edilen teoriler ve kavramlar. Değerler ve öncelikler. Yöntemler ve araştırma teknikleri. Paradigmatik bakış açısı, bilimsel, felsefi veya disiplinler arası çalışmaları etkiler.
Kamu yönetiminde bazı güncel paradigma arayışları: Yönetilebilirlik (Governance) Paradigması: Karmaşık etkileşimleri ve çok yönlü etkileri dikkate alır. Yeni Kamu Yönetimi (YKY): Ekonomiklik, verimlilik, etkinlik ve şeffaflık gibi ilkelere dayanır. Yeni Kamu Hizmeti: Vatandaş odaklılığı, hesap verebilirliği ve kamu yararını ön plana çıkarır. Yeni Kamu Yönetişimi: Vatandaşı merkeze alır ve çok aktörlü, ağ tipi bir yönetim anlayışını benimser. Ayrıca, dijitalleşme ile birlikte dijital çağ yönetişimi gibi yaklaşımlar da gündeme gelmektedir.
Felsefede paradigma değişimi, bir alanda yaygın olarak kabul gören bir paradigmanın (dünya görüşü, bakış açısı) yerini yeni bir paradigmaya bırakması durumudur. Bu kavram, Amerikalı filozof Thomas Kuhn tarafından ortaya atılmıştır. Bazı örnekler: Aristoteles'in fiziğinin, Galileo ve Newton'un fiziğiyle değiştirilmesi. Newton fiziğinin, Einstein fiziğiyle değiştirilmesi. Pozitivist paradigmanın, postmodern paradigma ile değiştirilmesi.
Eğitim
Piri Reis Üniversitesi iyi bir üniversite mi?
Polar kovalent bağ ile apolar kovalent bağ arasındaki fark nedir?
Pegem DGS deneme seti zor mu?
Osmanlı'da hangi belgeler yok oldu?
Papirus kağıdı neden yok oldu?
Pascal Üçgeni'nde katsayılar nasıl bulunur?
Parabolde a b c nasıl bulunur?
Periyot ve grup nasıl bulunur?
Plastik suda yüzer mi batar mı?
Paragrafik bölme soruları nedir?
Osmanlı'da çifthane sistemini kim getirdi?
Optik aberasyon ne demek?
Okullarda kaç çeşit dosya tutulur?
Panel verileri nasıl elde edilir?
Optik aktiflik nasıl anlaşılır?
Paydaları eşit kesir nasıl karşılaştırılır?
Olgusal ve tarihsel olgu nedir?
Panopto ieu nasıl kullanılır?
Pepsinojeni pepsine çeviren nedir?
Permutasyon-kombinasyon zor mu?
Periventiküler alan ne demek?
Osmanlıda muvakkat işçi ne demek?
Optimum ne anlama gelir?
Okullarda şeref köşesi nerede bulunur?
Organik ve anorganik bileşikler nasıl sınıflandırılır?
Peri Bacaları'nın altında ne var?
Osmanlı Devleti'nin son döneminde yaşanan gelişmeler nelerdir?
Platon'un eğitim anlayışı diyalektik yöntem nedir?
Osmanlı toprak bütünlüğünü hangi antlaşma ile sağlamıştır?
Ortaokuldaki diploma notu üniversiteye etki eder mi?
Panel ve açık oturum arasındaki fark nedir?
Online yazılı sınav nasıl hazırlanır?
Oxford'un özelliği nedir?
Oval şekil hangi formülle hesaplanır?
Orion neden önemli?
Pasif ve aktif taşımada hangi maddeler taşınır?
Opak maddelerin özellikleri nelerdir 5 tane?
Periyodik tabloda metalik ve ametalik özellik hangi yönde artar?
Pegem Yayınları PDF nereden indirilir?
Plazmaliz ve turgor basıncı nedir?