2525 sayılı Soyadı Kanunu'na göre, soyadı seçme hakkı ve görevi evlilik birliğinin reisi olan kocaya aittir
2003 yılında Medeni Kanun'da yapılan değişiklikle, soyadı seçme hakkı ailenin başı sayılan kocadan alınarak reşit olan bireye verilmiştir
Soyadları, çeşitli nedenlerle insanlara verilir: 1. Ayrımcılığın azaltılması: Soyadları, insanların dini, sosyal ve ailevi unvanlarının neden olduğu ayrımcılığı ortadan kaldırmak için verilir. 2. Kimlik tespiti: Nüfus işlemleri, askere alma, okul kaydı ve tapu gibi resmi işlemlerde kişilerin kimliklerinin doğru bir şekilde belirlenmesini sağlar. 3. Miras ve aile bağlarının takibi: Soyadları, mirasların doğru bir şekilde dağıtılması ve ailelerin ayrımının kolaylaştırılması için önemlidir. 4. Gülünç ve ahlaka aykırı isimlerin engellenmesi: Ahlâka aykırı ve gülünç adların soyadı olarak alınmasını yasaklayarak toplumda daha düzgün bir dil kullanımını teşvik eder.
Türk Medeni Kanunu'nun 187. maddesi, kadının evlendikten sonra kocasının soyadını almasını düzenler. Bu maddeye göre, kadın kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir.
2023 yılı itibarıyla, Türkiye'de kadınlar evlilik sonrası kendi soyadlarını, kocalarının soyadlarını veya her ikisini birden kullanma hakkına sahiptir. Kendi soyadını kullanmak için: Evlendirme memuruna veya nüfus idaresine yazılı başvuru yapılmalıdır. Her iki soyadını birlikte kullanmak için: Nikah öncesinde nüfus idaresine bu durumun yazılı olarak bildirilmesi gereklidir. Anayasa Mahkemesi'nin 22 Şubat 2023 tarihli kararı, kadınların evlendikten sonra tek başına kendi soyadlarını kullanabilmelerinin önünü açmıştır.
Soyadı Kanunu'nun Atatürk tarafından çıkarılma nedeni, toplumsal alanda yapılan devrimlerle, kişilerin yalnızca adlarıyla değil, soyadlarıyla da tanınmalarını sağlayarak modernleşme sürecine katkıda bulunmaktı. Bu kanunun kabulüyle birlikte: Toplumsal statülerin sadeleştirilmesi ve sınıf ayrımına yol açan unvanların ortadan kaldırılması amaçlandı. Nüfus işlemleri, askere alma, okul kaydı, tapu işlemleri gibi alanlarda yaşanan karışıklıklar giderildi. Bireylerin toplumsal aidiyetleri ve kimlikleri daha net biçimde ortaya çıktı. Ayrıca, Soyadı Kanunu'nun kabulünden beş ay sonra, 24 Kasım 1934 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen özel bir kanunla Atatürk, "Atatürk" soyadını aldı.
Soyadı Kanunu ile soyunun nasıl belirlendiğine dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak Soyadı Kanunu ile ilgili şu bilgilere ulaşılmıştır: Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş, 2 Temmuz 1934 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla her Türk'ün öz adından başka soyadı taşıması zorunlu hale getirilmiştir. Söyleyişte, yazışta ve imzada öz ad önde, soyadı sonda kullanılmıştır. Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle, ahlaka aykırı ve gülünç soyadları kullanılamamıştır. Soyadı seçme görevi, 2003'te Medeni Kanun değişinceye kadar ailenin başı sayılan kocaya verilmiştir.
Soyadı Kanunu'na göre, aşağıdaki soyadları kullanılamaz: Rütbe ve memuriyet bildiren soyadları. Aşiret isimleri. Yabancı ırk ve millet isimleri. Ahlaka aykırı ve gülünç soyadları. Umumi edeplere uygun olmayan soyadları. Ayrıca, "ağa", "hacı", "hafız", "hoca", "efendi", "bey", "beyefendi", "hanım", "hanımefendi", "paşa", "hazret" gibi ünvan ve lakaplar da 26 Kasım 1934 tarihinde çıkarılan bir kanunla kaldırılmıştır.
Soyadı Kanunu'ndan önce, Osmanlı Devleti'nde kişilerin soyadları yoktu. Ayrıca, kişilerin yaptıkları meslekler ve sahip oldukları karakter özellikleri de isimlerin yanında kullanılan ayırt edici unsurlar olarak ön plana çıkardı. "Oğlu/kızı" gibi sadece baba adı, aile adları yanında da kullanılıyordu. Zaman zaman lakap ve şöhretler de soyisim yerine geçerdi.
Hukuk
Tarh ve tahakkuk ne demek?
Tasfiye giriş kararı nisabı nedir?
Taşıma belgesinde hangi bilgiler olmalı?
Tapu iptal ve tescil davasında tüm davalılara karşı dava açmak zorunlu mu?..
Tahkika duruşmasında tanık dinlenir mi?
Staj sigortası sorgulama nasıl yapılır?
Tam otomatik silahlar neden yasaklandı?
Tango'da görüntülü arama neden olmuyor?
Sustali çakı kaç cm olmalı?
Sözcü Gazetesi'nden hangi gazeteciler kovuldu?
Taşerona kadro için hangi yasa teklifi?
Taahhütname noterde yapılırsa ne olur?
Soyadı seçme hakkı kime aittir?
Tapudaki teferruatlı beyan ne demek?
Tahliye taahhüdü kaç gün geçerli?
Sınai haklar hangi kurum tarafından tescil edilir?
Tahsis ve devir arasındaki fark nedir?
Sosyal çürüme nedir?
Tapu teferruat ne demek?
Tasnifi dışı evrak kimlere verilir?
Tapu işlemleri neden gecikir?
Tapu intikal ve satış işlemleri aynı gün yapılabilir mi?
Soy bağının reddi davasını kim açabilir?
Ssnı numarası nasıl alınır?
Sınırlı garanti ne anlama gelir?
Tapu iptalinden sonra geri alınır mı?
Tahliye davası vekalet ücreti maktu mu nispi mi?
Sutasak subay kaç yıl görev yapar?
Süleyman Soylu hangi olaydan sonra istifa etti?
Tahliye davasında mahkeme en geç ne zaman karar verir?
Takip talebi nedir?
Stajyer maaşı asgari ücretten az olamaz mı?
Tarihte doğal hukuk nedir?
Staj ve çıraklık mağdurları ne istiyor?
Tarla imarı yüzde kaç?
Tatilde ev kiralamak yasal mı?
Tam ve siyasi bağımsızlık arasındaki fark nedir?
Suçun nitelikli unsurları nelerdir?
SRC belgesi hangi durumlarda gerekli değildir?
Tapu iptali zamanaşımı hangi kanun maddesi?