Soyadı Tüzüğü , 2525 sayılı Soyadı Kanunu'na dayanarak hazırlanmış ve her Türk vatandaşının soyadı kullanımını düzenleyen bir tüzüktür
Bazı önemli maddeleri :
Bu tüzük, 29 Nisan 2009 tarihli değişiklikle güncellenmiştir
Soyadı Kanunu'na göre, aşağıdaki soyadları kullanılamaz: Rütbe ve memuriyet bildiren soyadları. Aşiret isimleri. Yabancı ırk ve millet isimleri. Ahlaka aykırı ve gülünç soyadları. Umumi edeplere uygun olmayan soyadları. Ayrıca, "ağa", "hacı", "hafız", "hoca", "efendi", "bey", "beyefendi", "hanım", "hanımefendi", "paşa", "hazret" gibi ünvan ve lakaplar da 26 Kasım 1934 tarihinde çıkarılan bir kanunla kaldırılmıştır.
2525 sayılı Soyadı Kanunu'na göre, soyadı seçme hakkı ve görevi evlilik birliğinin reisi olan kocaya aittir. Koca ölmüş ve karısı evlenmemişse veya koca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle vesayet altında bulunuyorsa ve evlilik devam ediyorsa bu hak ve görev kadına geçer. Kocanın vefatıyla kadın evlenmişse veya koca önceki fıkrada belirtilen sebeplerle vesayet altına alınmış ve evlilik sona ermişse bu hak ve görev, çocuğun baba tarafından olan kan hısımlarından en yakın erkeğe ve bunların en yaşlısına, yok ise vasiye aittir. 2003 yılında Medeni Kanun'da yapılan değişiklikle, soyadı seçme hakkı ailenin başı sayılan kocadan alınarak reşit olan bireye verilmiştir.
Soyadı Kanunu'nun 4. maddesi, 21 Haziran 1934 tarihli ve 2525 sayılı kanunla düzenlenmiştir. Maddenin içeriği: > Soy adı seçme vazifesi ve hakkı evlilik birliğinin reisi olan kocaya aittir. İptal edilen kısım: > Evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği adı alır. Bu kısım, Anayasa Mahkemesi'nin 8/12/2011 tarihli ve E.: 2010/119, K.: 2011/165 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Güncel durumda maddenin devamı şu şekildedir: > Koca ölmüş ve karısı evlenmemiş olursa veyahut koca akıl hastalığı ve akıl zaifliği sebebiyle vesayet altında bulunuyor ve evlilik de devam ediyorsa bu hak ve vazife karınındır. Kocanın vefatiyle karı evlenmiş veya koca önceki fıkrada belirtilen sebeplerle vesayet altına alınmış ve evlilik de sona ermiş ise bu hak ve vazife, çocuğun baba cihetinden olan kan hısımlarından en yakın erkeğe ve bunların en yaşlısına, yok ise vasiye aittir.
Soyadları, Orta Çağ boyunca Batı Avrupa'da nüfus artışı ile birlikte insanların birbirinden ayırt edilmesini sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Soyadlarının kökeni genellikle mesleklerden, aile büyüklerinin karakteristik özelliklerinden veya aile boylarından gelir. Türkiye'de ise 1934 yılında çıkarılan Soyadı Kanunu ile her vatandaşın bir soyadı alması zorunlu kılınmış ve bu soyadları ailelerin kendilerini tanımlayan özelliklerine göre belirlenmiştir.
Soyadları, çeşitli nedenlerle insanlara verilir: 1. Ayrımcılığın azaltılması: Soyadları, insanların dini, sosyal ve ailevi unvanlarının neden olduğu ayrımcılığı ortadan kaldırmak için verilir. 2. Kimlik tespiti: Nüfus işlemleri, askere alma, okul kaydı ve tapu gibi resmi işlemlerde kişilerin kimliklerinin doğru bir şekilde belirlenmesini sağlar. 3. Miras ve aile bağlarının takibi: Soyadları, mirasların doğru bir şekilde dağıtılması ve ailelerin ayrımının kolaylaştırılması için önemlidir. 4. Gülünç ve ahlaka aykırı isimlerin engellenmesi: Ahlâka aykırı ve gülünç adların soyadı olarak alınmasını yasaklayarak toplumda daha düzgün bir dil kullanımını teşvik eder.
Soyadı Kanunu ile soyunun nasıl belirlendiğine dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak Soyadı Kanunu ile ilgili şu bilgilere ulaşılmıştır: Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş, 2 Temmuz 1934 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla her Türk'ün öz adından başka soyadı taşıması zorunlu hale getirilmiştir. Söyleyişte, yazışta ve imzada öz ad önde, soyadı sonda kullanılmıştır. Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle, ahlaka aykırı ve gülünç soyadları kullanılamamıştır. Soyadı seçme görevi, 2003'te Medeni Kanun değişinceye kadar ailenin başı sayılan kocaya verilmiştir.
Soyadı Kanunu'ndan önce, Osmanlı Devleti'nde kişilerin soyadları yoktu. Ayrıca, kişilerin yaptıkları meslekler ve sahip oldukları karakter özellikleri de isimlerin yanında kullanılan ayırt edici unsurlar olarak ön plana çıkardı. "Oğlu/kızı" gibi sadece baba adı, aile adları yanında da kullanılıyordu. Zaman zaman lakap ve şöhretler de soyisim yerine geçerdi.
Hukuk
Taahhütname için Mersis numarası gerekli mi?
Tazminat davası sonucu işçi işe iade edilebilir mi?
Süpervizörün yetkileri nelerdir?
Takriri Sükun ve Tahriri Sükûn Kanunu aynı mı?
Tapu senedinde kaç yıl geçerli?
Sığınmacı ve mülteci arasındaki fark nedir?
Tavzih dilekçesi hüküm kesinleşmeden istenebilir mi?
Tahliye için hangi ihtarname gönderilir?
STK'lar ne iş yapar?
Tarım ek 5 sigorta kodu nedir?
Takrir i sükun döneminde hangi olaylar yaşandı?
Stajdan yarım gün çıkınca maaş kesilir mi?
Taksi şikayetlerini hangi bakanlık alıyor?
Tahliye davası temerrüt ihtar süresi ne kadar?
Tazyik hapsine kimler mahkum edilebilir?
Tapuda ofis olarak görünen konut alınır mı?
Suçta ve cezada kanunilik ilkesinin sonuçları nelerdir?
Sulh Hukuk Mahkemesi'nde avukat zorunlu mu?
Tamamlayıcı sağlık sigortasından kimler yararlanamaz?
Soyadın değiştirilmesi için ilan ne zaman yapılır?
Tazminat davası açmak için avukat şart mı?
Tasfiyede ödenmemiş sermaye ne olur?
Takrir'i sükûn dönemi hangi ilkeye aykırıdır?
Tahliye kararı mehil vesikası için dosya hesabı nasıl yapılır?
Tahliye kararı 2 yıl içinde infaz edilmezse ne olur?
Süreye dahil olmayan günler nelerdir?
Talimat icra dosyası ne zaman kapanır?
Tahli̇ye ne demek?
Tazminat davasında mahkeme masrafı ne zaman ödenir?
Suçun işlendiği konusunda kuvvetli bir şüphe varsa ne olur?
Sporda hangi kanunlar var?
Suriye resmi dili ve adı neden değişti?
Suçlayıcı davranan kişiye ne denir?
Tazminat icra takibi ne zaman başlar?
Tapuda ifraz işlemi nasıl yapılır?
Soybağı reddi davası ile babalık davası birleşir mi?
Sosyal yardım başvurusu belediye mi kaymakamlık mı?
Tahliye emrine itiraz kaç gün içinde yapılır?
Tapu ödemesi tek seferde mi yapılır?
Tasarrufun iptali davasında bedele dönüşme halinde hangi madde uygulanır?..